Một nền giáo dục đáng mơ ước?

Nếu so sánh chất lượng nhà trẻ của Nhật với Việt nam thì tất nhiên ai cũng có thể nghĩ ngay rằng nhà trẻ của Nhật thì tốt hơn hẳn. Ở Nhật không hề có chuyện cô giáo đánh đập các cháu, cô giáo ăn bớt khẩu phần ăn của cháu, cũng không có chuyện bố mẹ phải "chạy" xin cho con vào trường tốt. Ở đây mama có thể yên tâm khi gửi các con đi nhà trẻ. Mỗi ngày đến lớp đối với con là một niềm vui. Thậm chí, ngày chủ nhật ngủ dậy, con hỏi sao hôm nay không đi nhà trẻ.

Ở nhà trẻ các cô dạy con biết ngăn nắp, biết hoạt động tập thể, biết sáng tạo qua những trò nặn đất sét hay vẽ tranh, rồi chạy nhảy ngoài trời, học hát. Với môi trường như thế này, mama có thể nghĩ là con sẽ được rèn luyện và phát triển tốt, cả về tinh thần lẫn thể chất.

Nhưng thế này đã phải là cách giáo dục tốt nhất chưa? Câu trả lời là CHƯA khi mama được đưa đi tham quan 1 nhà trẻ với một phương pháp giáo dục hoàn toàn khác ở ngay Kyoto.

Nhà trẻ đấy có tên gọi là Syushichi Hoikujo（朱七保育所）.

Bố mẹ được cô Fujimoto giới thiệu về một mô hình giáo dục ở bậc nhà trẻ hoàn toàn khác với các tiêu chuẩn thông thường, và khi thấy cô gợi ý về ngày Open day của nhà trẻ thì bố mẹ muốn đến tham quan ngay. Nhưng vì ngày Open Day chính thức thì bố mẹ lại có việc bận, nên cô Fujimoto đã sắp xếp 1 buổi thăm quan khác, chỉ có riêng cô và bố mẹ đến thôi.

9h45p bố mẹ và cô đã có mặt ở nhà trẻ. Từ cổng bước vào, mama đã thấy 1 khung cảnh hoàn toàn khác so với nhà trẻ của Khanh và Kiên. Giữa sân có "núi" đất cao, rồi có cái cầu trượt tự tạo bằng gỗ rất đơn sơ. Khung cảnh này được tái tạo giống như trường học của nước Nhật vài chục năm trước. Cả cô lẫn trò đang nghịch đất, nghịch bùn, người lấm lem. Cô Fuji bảo đây là công trình do phụ huynh và nhà trường tự làm, và thỉnh thoảng được sửa sang lại. Các cháu chơi toàn bằng tay, không hề có dụng cụ đồ chơi kiểu như xẻng hay thùng được bán đầy ngoài cửa hàng. Tiếc là lúc bọn trẻ chơi thì không chụp được ảnh, vì cô hiệu trưởng vẫn chưa đến để xin phép.

Toàn bộ các gian nhà được làm bằng gỗ, giống như khung cảnh của nước Nhật thời xa xưa. Sàn gỗ và cầu thang gỗ sẽ được các anh chị lớp 5 tuổi lau vào buổi sáng. Các thùng đựng đồ quần áo cũng đều là các thùng gỗ, chứ không phải là rổ nhựa như ở nhà trẻ của Kiên. Tất cả tạo nên một không gian gần gũi với thiên nhiên, không hề có dấu ấn của những sản phẩm công nghiệp tiện nghi thường thấy.

Mama đi từ hết ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác. Vào đến khu nhà bếp thì thấy ngay mấy cái đựng cơm (ohitsu) bằng gỗ như hình dưới. Cơm nấu xong, được cho vào những cái ohitsu này rồi mới xới ra cho các cháu ăn. Đây là nồi đựng cơm truyền thống của Nhật, được làm bằng gỗ, có nắp đậy. Cơm đã nấu xong, cho vào hộp gỗ này sẽ có tác dụng hút nước từ hạt cơm, nhờ thế mà hạt cơm sẽ ngon hơn. Thế mới biết thế nào là sự cầu kỳ của người Nhật trong nghệ thuật ẩm thực. Dường như thấy mama vẫn chưa tin lắm vào công dụng của nó, một cô nấu bếp còn bê hẳn một chiếc ohitsu có đựng cơm vừa nấu xong để mama ăn thử. Gạo mà các cô nấu là gạo xát thô, ăn vào đã có cảm giác khang khác so với gạo thường, ăn xong thì thấy có vị ngọt. Mặc dù không cảm nhận được rõ ràng hiệu quả của chiếc ohitsu này, mama vẫn muốn đem 1 chiếc về Việt nam để dùng. Mà giá của nó không hề rẻ tí nào, 1 chiếc như thế này cũng hơn 9000 yên, vì chỉ có các nghệ nhân mới có thể làm ra được.
Gần ngay chiếc bàn đặt ohitsu này, mama còn nhìn thấy 2 lọ mơ muối, giống như ở Việt nam mọi người vẫn hay ngâm mơ cả năm để lấy nước uống. Cô hiệu trưởng giải thích đây là những quả mơ được hái từ ngoài vườn kia, ngâm cho các cháu uống. Mama chỉ còn biết trầm trồ thán phục về việc có thể được uống nước mơ ở nhà trẻ như thế này.

Khu nhà bếp không rộng lắm, có cửa làm bằng kính trong suốt để từ bên ngoài có thể nhìn vào được. Điều đặc biệt nữa là nhà bếp được sắp xếp nằm ở vị trí mọi người phải đi qua để lên tầng 2, chứ ở nhà trẻ của Kiên thì mama chưa bao giờ được thăm quan cái nhà bếp cả. Nhìn vào bếp thì có thể nhận ngay ra là rất nhiều rau. Cô Fuji giải thích là rau ở đây được chọn là những loại rau ít dùng hoá chất, và tất cả thức ăn đều được nấu bằng tay, chứ không mua sẵn. Những nhà trẻ nào chất lượng không tốt thì có thể hay dùng những nguyên liệu được chế biến sẵn ở siêu thị hay đồ đông lạnh, còn ở đây thì không.

Đến 10h có một lớp được đi dạo. Mama thắc mắc là tại sao chẳng có ai đội mũ cả, thì cô hiệu trưởng trả lời rằng như thế để cho trẻ gần gũi với thiên nhiên, rèn luyện thể lực. Mama thấy thật khâm phục quá vì trời cực kỳ nắng nóng. Thảo nào mà cả trường đứa nào đứa nấy đen trùi trũi và trông rất rắn rỏi. Trẻ em ở đây cũng ăn mặc quần áo rất giản dị, không hề có hình character của phim hoạt hình như superman hay Anpanman, bởi những hình ảnh đấy tác động không tốt đến trẻ. Rồi không có trẻ nào mặc bỉm cả, chỉ mặc pant thôi. Vì nếu mặc bỉm trẻ sẽ không cảm nhận được lúc nào đã shikko.

Đến giờ tập rizumu (thể dục theo nhịp) của các lớp. Ở đây mama được chứng kiến các động tác chạy, vừa chạy vừa nhảy cao, rồi vừa chạy vừa nhảy dây theo nhịp đàn piano. Cô hiệu trưởng cũng phân tích tác dụng của việc tập theo nhịp, nhưng để giải thích cặn kẽ thì mất rất nhiều thời gian. Người ta đã nghiên cứu và chỉ ra rằng tuỳ theo nhịp điệu mà lượng hormon của cơ thể sản sinh ra cũng khác nhau. Việc tập này giúp tạo tư thế tốt cho cơ thể, và giúp trí não phát triển. Cô còn chỉ cho bố mẹ 1 em bị bệnh bại não nhưng đã tập đi được và theo được các bạn ở tất cả các động tác, chỉ có điều em di chuyển chậm hơn. Nhìn em cố gắng tập động tác vừa chạy vừa nhảy dây mà thấy xúc động ghê. Các bạn thì chạy còn em cứ cố gắng từng bước một, dừng lại để bước qua dây, rồi lại khập khiễng đi tiếp, cho đến hết 1 vòng mới thôi. Mama cũng cảm thấy là để tập cho trẻ bị bại não có thể đi lại gần được như bình thường thế này quả là 1 kỳ công. Cô hiệu trưởng lại chỉ sang 2 em khác mắc bệnh tự kỷ. Mặc dù có khiếm khuyết nhưng các em đều được tham gia vào môi trường học tập và rèn luyện giống như các bạn.

Cô hiệu trưởng đang dẫn mama lên thăm quan phòng của lớp 5 tuổi. Ở đây trẻ được chơi ngoài trời là chính, bởi cô giải thích là trẻ từ 0 đến 6 tuổi phải được học ngoài thiên nhiên, được trải nghiệm bằng những gì thực tế nhất, đấy mới là cách để phát huy trí não của trẻ. Còn những việc dạy đơn thuần như dạy con số hay dạy chữ, đấy chỉ là việc dạy một cách khiên cưỡng, vì học xong trẻ có thể quên ngay. Nhưng ở đây, ngoài các hoạt động ngoài trời thì trẻ cũng có 1 số hoạt động ở trong nhà, như vẽ tranh, hay khâu vá. Cô cho xem mỗi trẻ có 1 hộp riêng đựng kéo, kim khâu và chỉ khâu. Những chiếc rẻ lau sàn là do các em tự mình khâu viền lại, rồi nếu dùng lâu chỗ nào bị rách thì các em tự mình khâu lại chỗ đó. Mặc dù đường khâu còn vụng về nhưng trẻ mới 5 tuổi dùng được kim để khâu thế này thật đáng ngạc nhiên. Việc này cũng giúp trẻ có được tinh thần trách nhiệm đối với những đồ vật của mình.

Các phòng học ở đây cũng không hề đươc trang trí gì, hầu như để mộc mạc và giản dị, với các đồ đạc đều bằng gỗ. Dường như môi trường ở đây không hề có dấu ấn của các sản phẩm công nghiệp thời hiện đại ở một nước Nhật văn minh. Các phòng cũng không hề có bất cứ một loại đồ chơi bằng nhựa nào, bởi những đồ chơi đấy được cho là không tốt cho sự phát triển của trẻ. Các cô giáo ở đây cũng không có ai son phấn cả, bởi trẻ em, nhất là akachan nếu sờ vào sẽ không tốt. Đúng là 1 môi trường no chemical.

Có lẽ hôm nay cô được tiếp 2 vị khách đặc biệt từ Việt nam nên cô dẫn đi tham quan cả 1 nơi chưa bao giờ được dành để tham quan. Ngay cả cô Fuji đi cùng cũng chưa bao giờ được biết. Đấy là 1 gian phòng washitsu khá rộng dùng để uống trà đạo. Các cô giáo ở đây sẽ pha trà đạo theo đúng kiểu syado để các cháu thưởng thức. Và lớp 5 tuổi khi chuẩn bị tốt nghiệp ra trường sẽ ngủ lại 1 đêm ở căn phòng này. Ở trong 1 không gian như thế này hẳn sẽ làm cho tâm hồn người ta trở nên thuần khiết hơn.


Đến 11h30 các cháu chuẩn bị ăn trưa. Tất cả các món ăn được bày ra 1 cái đĩa to cho mỗi cháu 1 đĩa, và các cháu ăn bốc, không hề dùng thìa hay dĩa. Bốc từ cơm, cho đến rau, cá, kể cả soup miso. Mama được giải thích là khi bốc bằng tay thì các cháu mới cảm nhận được bằng các đầu ngón tay những thứ khác nhau, và kích thích sự phát triển của trí não. Lớp 0 tuổi cũng tương tự, cô thì nhón thức ăn nhét vào mồm cháu, còn cháu thì bốc được cái gì thì bốc.

Mô hình giáo dục gần gũi với thiên nhiên kiểu này làm mama nhớ đến phương pháp giáo dục của Jean Jacques Rousseau. Ông cũng quan niệm là phải giáo dục trẻ trong môi trường thiên nhiên, với những gì gần gũi nhất, thực tế nhất, bằng trải nghiệm của bản thân, chứ không phải bằng sách vở, và những kiến thức trìu tượng.

Mô hình này cũng làm mama nhớ lại cái thời trẻ con, chỉ toàn chơi đồ hàng bằng lá cây, viên sỏi, chứ đâu có những đồ chơi cầu kỳ, nhiều tính năng như bây giờ. Cái nào tốt hơn cái nào thì cũng phải nghiên cứu mới biết được, hoặc nhiều khi cũng là do quan điểm của mỗi người. Nhưng phải công nhận rằng giáo dục theo cách như thế này sẽ làm đứa trẻ khoẻ mạnh về thể chất, trong sáng về tâm hồn, và có một tuổi thơ với đúng nghĩa của nó.

Giáo dục trẻ 2-3 tuổi (phần cuối)

5) Trẻ 2 tuổi có trí nhớ thiên tài

2 tuổi là thời kì thiên tài của trẻ nhỏ. Cũng có nhiều bậc phụ huynh ngạc nhiên khi xem chương trình “Những em bé thiên tài nhất Nhật bản” (Chibikkotensai nipponichi), chứ thực ra hầu hết trẻ em đều có khả năng biểu lộ trí nhớ tuyệt vời như những trường hợp được nêu trong chương trình đó. Nếu không biết điều đó, sẽ vô tình làm mất đi khả năng tuyệt vời của trẻ. Chính vì vậy chúng ta cần phải cực kì chú ý đến trẻ.

Trẻ phát triển rất nhanh trong độ tuổi từ 2 đến 3 tuổi. Và những gì trẻ học được trong thời gian này sẽ phản ánh thái độ học tập của chúng sau này, thái độ đó không thể nào sửa đổi được nữa. Tôi muốn các bậc cha mẹ phải coi độ tuổi này là giai đoạn thiết lập năng lực cơ sở cho trẻ.

Giai đoạn này, nếu dạy trẻ những điều cơ bản suôn sẻ thì trẻ sẽ thành những con người rất sáng dạ. Còn không dạy dỗ gì, cứ để trẻ tự nhiên chơi không thôi sẽ để khả năng ưu việt vốn có của mọi em bé biến mất lúc nào không hay.
Xin nhắc lại một lần nữa, đó là trẻ 2 tuổi có trí nhớ thiên tài.
Khi trẻ 2 tuổi mà được rèn luyện trí nhớ thì sẽ có trí nhớ tốt duy trì liên tục và dễ dàng. Với trẻ không được rèn luyện trí nhớ lúc này thì đến năm lớp 6 thôi đã không thể nhớ nổi những công thức tính toán phân số, số thập phân…
Vì vậy, khi được 2 tuổi cần phải cho trẻ được rèn luyện trí nhớ càng nhiều càng tốt.
Nhớ quốc kì của các nước. Nhớ chủng loại xe ô tô. Nhớ tên các ga tàu điện theo đúng thứ tự. Những việc mà ta thấy đó hoàn toàn có ích, không hề quá sức đối với trẻ.
Có bà mẹ đã dạy con 2 tuổi nhớ hết tên 100 thi sĩ nổi tiếng. Đứa trẻ ấy đã trở thành người cực kì xuất sắc. Cũng có bà mẹ dạy con 2 tuổI cả kinh thư Trung quốc. Đây không phải là việc nhồi nhét kiến thức.

Tôi muốn các bậc cha mẹ hiểu rằng vào thời kì năng lực trí nhớ lên đến đỉnh cao như lúc này, mà làm những việc như vậy thì một mặt khả năng ghi nhớ cao được gắn liền với trẻ, mặt khác những kiến thức thu nạp được này sẽ còn đọng lại trong kho ý thức tiềm tài của cả cuộc đời, sau này làm nền tảng để có được năng lực xuất sắc, và khả năng tư duy cao.

Đặt trước mặt trẻ 2 tuổi 10 cái hộp. Trong 3 hộp có để đồ gì đó. Hãy cho trẻ đoán xem hộp nào có đồ. Không có trẻ 2 tuổi nào ngay từ đầu đã đoán đúng cả 3 cái hộp có đồ. Hãy làm thử từ 1 hộp trước.
Đặt lên bàn 10 món đồ, cho trẻ nhìn kĩ trong khoảng 1 phút, rồi giấu đi 1 món, đố trẻ biết đó là món đồ gì. Hãy thử làm bài rèn luyện trí nhớ này cho trẻ.

Cũng liên quan đến trí nhớ, ta phải dạy trẻ khả năng quan sát. “ Cửa hàng vừa xem có bày bán cái gì”, chẳng hạn thế, để rèn cho trẻ khả năng nhớ được nhiều món đồ bày trong cửa hàng. Mẹ với con thi với nhau xem ai nhớ được nhiều hơn.
Điều quan trọng là với trẻ 2 tuổi càng cho trẻ quan sát được càng nhiều càng tốt. Dẫn trẻ đến công viên, cho xem kiến, cho xem lá. Dẫn trẻ đến cửa hàng bán chim, thú cảnh, cho trẻ quan sát. Và bảo trẻ nói về cái vừa xem, vừa nhìn thấy đó. Cho trẻ đi vườn bách thú, vườn thú biển, khu vui chơi, nông trường, sở phòng cháy chữa cháy… càng nhiều càng tốt, và rèn cho trẻ kể lại những nơi vừa đi.
Cũng có thể cho trẻ đi bus, tàu điện đến bờ biển, vườn táo…để được nhiều dịp quan sát thế giới xung quanh hơn.
Tư tưởng “Mới có 2 tuổi có nhớ được gì mấy đâu, thôi thì chờ đến khoảng 6 tuổi, lúc ấy biết nhớ rồi cho đi đây đó cũng được” là tư tưởng sai lầm, khiến năng lực vốn có của trẻ bị thui chột.

Mọi thể nghiệm khi trẻ đã hơn 6 tuổi- lúc này năng lực đã phát triển ở mức ổn định rồi- không tạo nên khả năng cơ bản quan trọng nào nữa. Các bậc cha mẹ nên biết rằng những thể nghiệm được thực hiện trong thời kì khả năng nhận thức đạt đỉnh cao nhất (2 tuổi) sẽ là những khả năng to lớn của trẻ sau này.

Cũng với ý nghĩa đó, trẻ 2 tuổi rất thích hợp để học ngoại ngữ. Bởi vì kí ức về âm thanh của trẻ lúc này cực kì phong phú. Người lớn nghe tiếng nước ngoài không thể nghe toàn bộ âm tiếng nhỏ của từ đó. Hơn nữa cũng không thể thành thạo một ngoại ngữ nào. Vì người lớn có một rào chắn lớn về âm thanh, mà có những âm không tài nào nghe thấy, hay có bắt chước cũng không nhập tâm được.
Nhưng trẻ 2 tuổi lạI là thiên tài ngôn ngữ. Vì trẻ dưới 3 tuổi có khả năng phân biệt được sự khác nhau rất nhỏ giữa các âm tiết, và hiểu được sự liên quan giữa các từ ngữ phức tạp. Với năng lực tiềm tài phong phú, trẻ thể nhớ ngoại ngữ một cách tự nhiên như một bản năng sinh lí vậy.
Vì vậy, khoảng 2,3 tuổi việc cho trẻ nghe nhiều bài hát của trẻ em các nước, để trẻ được tiếp xúc, nhận biết được sự khác nhau về âm thanh giữa tiếng các nước đó điều quan trọng. Những âm thanh trẻ không nghe vào giai đoạn này khi lớn lên sẽ không còn nhập tâm chính xác được nữa. Khi trẻ đang chơi, thử để máy quay đĩa chạy bản nhạc vui tươi tự nhiên nào đó. Ví dụ như “những bài hát ru con trên thế giới” chẳng hạn.

Điều quan trọng nhất là việc dạy trẻ, rèn luyện cho trẻ phải được thực hiện thường xuyên, hàng ngày, dù mỗi ngày chỉ một chút thời gian. Tôi muốn các bậc cha mẹ hiểu rõ một điều là việc dạy con hay rèn luyện cho con càng được lặp đi lặp lại càng tạo cho trẻ khả năng thiên tài. Tuy nhiên cũng phải vừa xem tình hình, sự phản ứng của trẻ để dạy cho phù hợp. Nếu trẻ có vẻ không thích kiểu rèn luyện này thì phải chuyển sang kiểu thích hợp hơn, để trẻ vui vẻ thực hành hơn. Bí quyết để thành công là rèn luyện cho con hay dạy con dưới hình thức chơi với con một cách vui vẻ.

Giáo dục trẻ từ 2-3 tuổi (tiếp)

3) Làm thoả mãn ý muốn muốn làm những việc xung quanh mình một cách thành thạo

Xin chuyển sang điểm cơ bản cuối cùng trong 3 điểm cơ bản phát triển ý muốn của trẻ 2 tuổi. Đó là để trẻ nhớ được những kĩ năng cơ bản.

Trẻ 2 tuổi luôn có ý muốn làm giỏi những việc của mình. Điều này đạt đến đỉnh cao ở giai đoạn 2 tuổi đến 2 tuổi rưỡi, hơn nữa là khi được 3 tuổi rưỡi. Nắm bắt kịp thời và phát huy được ý muốn này chính là bí quyết dạy con thành người ưu tú.

Rửa tay, buộc dây giầy, cài cúc áo. Những việc này dù có mất thời gian cũng phải để trẻ tự làm lấy. Cha mẹ giành nhiều thời gian, chịu khó dạy con cách làm thì bây giờ có thể bận bịu nhưng sau này sẽ là những ngày vui. Trẻ con ham học hỏi, mà làm giỏi thì ý muốn được thoả mãn, sẽ có được sự tự tin vào việc mình làm. Cứ như vậy trẻ lớn lên từng bước một. Ngược lại lúc nào bố mẹ cũng ra tay làm hộ, thành thói quen thì trẻ tiến bộ rất chậm và buồn tẻ. Nếu mẹ cứ rửa tay cho con, trẻ mất đi tính nhẫn nại. Có lúc sẽ không cho mẹ rửa tay cho mình, có lúc sẽ không chịu đi rửa tay.

Trẻ được 2 tuổi nên để trẻ tham gia giúp việc nhà hết mức có thể. Lau bàn, lấy cái này, cất cái nọ, lau đĩa… tìm nhiều việc vừa sức để trẻ làm giúp. Trẻ làm xong phải được khen thật nhiều. Quan trọng hơn là phải củng cố lòng tự tin cho trẻ.Cho dù trẻ làm chưa giỏi cũng phải khen. Có vậy trẻ mới có tự tin, để lần sau làm giỏi hơn. Để trẻ nhớ được kĩ năng cơ bản là vậy. Mẹ làm lại, sửa sai cái con đã làm trước mặt chúng là kiểu dạy con tồi tệ nhất. Tuyệt đối không được chê bai trẻ trong bất cứ chuyện gì.
Những bà mẹ dốt thường đối xử với con như vậy. Áp đảo sự phản kháng của trẻ. Dập tắt ý muốn tự làm lấy của trẻ bằng những câu đại loại như “việc đấy ai chẳng làm được” hay “ai thèm làm cái việc dở hơi ấy”
Dù việc nhỏ nhặt trẻ làm được cũng phải khen nhiều. Phải nên biết rằng việc chấp nhận ý muốn làm của trẻ là tạo cho trẻ ý muốn làm, tạo cho trẻ tính tự tin, trẻ phát triển tích cực hơn. Bí quyết dạy trẻ giỏI là “khen”, ngược lại dạy tồi sẽ là “chê”.

Khi trẻ 2 tuổi hãy dạy trẻ biết sắp xếp gọn gàng. Kê giá kệ để đồ vừa tầm tay trẻ. Đồ chơi để chỗ dễ cất dễ lấy.
Qui định chỗ để đồ chơi. Dán băng xanh đỏ vàng vào chỗ cất. Đồ chơi cũng dán màu tương ứng để khi cất màu nào vào màu nấy. Làm vậy thì trẻ 2 tuổi cũng biết xếp đồ chơi sau khi chơi. Việc dọn đồ chơi xong không phải là việc của mẹ.Chỉ cho lấy đồ chơi từng ít một ra. Cất 1 cái rồi mớI lấy cái khác. Như vậy việc dọn sau khi chơi là điều thích thú của trẻ. Hãy bắt đầu việc này bằng trò chơi mệnh lệnh. “Cất quả bong này vào giá, rồi lấy búp bê để trên bàn ra đây cho mẹ” chẳng hạn. Chơi như vậy bé quen với việc dọn dẹp. Ở thời kì ý muốn tự làm lấy việc của mình này mà không dạy phép tắc dọn dẹp sắp xếp thì sau này không thể làm cho trẻ nhập tâm việc này được.

Thời kì này phải dạy trẻ điều khiển đôi tay thật giỏi. Ở trẻ dùng tay không thạo hay có xu hướng năng lực phát triển chậm. Dùng đũa cũng phải dạy từ khi trẻ 2 tuổi.
Cho trẻ chơi đất nặn. Không phải chỉ đưa hộp đất nặn cho con, muốn chơi gì thì chơi là xong. Mà phải đưa hình mẫu táo, dâu, chuối… cho con xem rồi hướng dẫn con nặn cho giống hình mẫu.. Chỗ lồi, chỗ lõm, chỗ tù, chỗ nhọn… phải làm cho giống, mới là quan trọng. Như vậy tạo cho trẻ tính quan sát tỉ mì và điều khiển đôi tay một cách khéo léo.
Với trẻ 2 tuổi, chơi trò xếp hình gỗ tsumiki rất bổ ích. Hãy để trẻ xếp chồng lên cao, xếp chuỗi dài, bắt chước hình mẹ đã xếp, tự xếp theo trí tưởng tượng của trẻ… Thi xem 2 mẹ con ai xếp được cao hơn chẳng hạn.
Đồ chơi tốt là đồ chơi phát triển kĩ năng của trẻ. Có thể thấy các loại đồ chơi phù hợp mục đích đó là: nhà xếp, xe tải ghép, pazuru…
Các loại đồ chơi máy móc chạy pin không chỉ chỉ có tác dụng thoả mãn ý thích nhất thời của trẻ, mà cũng không có tác dụng phát triển kĩ năng và tư duy của trẻ. Thay vì bỏ món tiền lớn để mua đồ chơi loại ấy ra, hãy trộn lẫn 4 loại đỗ đen, đỗ trắng, đỗ đỏ, đỗ xanh mỗi loại 10 viên với nhau, rồi bảo con nhặt riêng tưng loại vào 4 cái cốc riêng biệt còn hơn.

Như đã nói ở phần trước, là trong các loại động vật chỉ có con người là có khả năng cầm nắm vật bằng 2 ngón tay cái và ngón trỏ. Hãy rèn luyện cho trẻ 2 tuổi- thời kì mẫn cảm này- khả năng đó. Hãy cho trẻ dùng 2 ngón tay (cái- trỏ) nhón những vật nhỏ xíu như hạt đậu, cái ghim cài tài liệu… có màu sắc, kích cỡ khác nhau chia theo màu sắc, kích cỡ vào những cái cốc khác nhau.

(còn nữa)

Phương pháp giáo dục trẻ từ 2-3 tuổi (tiếp)

2) Thời kì nhạy cảm với ngôn ngữ nhất trong cả cuộc đời
Khi được 2 tuổi, trẻ có nhu cầu vận động toàn thân, và nhu cầu đối với ngôn ngữ cũng y như vậy. Đặc biệt là khi được 2 tuổi, ngôn ngữ phát triển một cách đột phá, nhưng chỉ đến 2 tuổi rưỡi là hiện tượng đột phá này tự nhiên biến mất. Theo đó, có thể nói thời kì từ 2 tuổi đến 2 tuổi rưỡi là thời kì quan trọng nhất. Các bậc cha mẹ nên biết trước điều này, đây là thời kì mẫn cảm với ngôn ngữ nhất trong suốt cả cuộc đời.

Đến tuổi này ngôn ngữ em bé không còn phù hợp với trẻ nữa. Ngôn ngữ em bé sẽ trở thành nguyên nhân gây ra khuyết tật trong ngôn từ của trẻ. Cha mẹ thấy kiểu nói em bé đáng yêu, ví dụ như “Souyo” thì nói thành “Chouyo” sẽ khiến trẻ không có khả năng nói đúng âm “Sa, shi, su, se, so” được, tức là thành “nói ngọng”. Tật nói ngọng “suzume” thành “tsutsume” hay “sensei” thành “chenchei” là do khoảng 2 tuổi trẻ không được uốn nắn đúng mực. Vì vậy, phải nói với trẻ bằng giọng chuẩn, như nói với người lớn.

Khi đi tắm, dạy bé càng nhiều càng tốt những danh từ chỉ các bộ phận trên cơ thể, lặp đi lặp lại. Như tay, chân, đầu gối, khuỷu tay, ngực… càng tỉ mỉ càng tốt. Hoặc là hỏi con “bây giờ con muốn mẹ tắm, rửa cái gì trước nào?” chẳng hạn. Khi thay quần áo, hãy dạy con tên các loại quần áo. Ví dụ như: cái váy xanh, cái quần vàng, cái áo len đỏ… Rồi cả những danh từ chỉ các bộ phận của quần áo ví dụ như: ống tay, ống quần, cổ áo…

Ở độ tuổi này trò chơi ngôn ngữ là thích hợp nhất. Có rất nhiều kiểu cách chơi. Ví dụ như: hỏi con “cái gì màu đỏ ở trong buồng tắm?”, hoặc bảo con nói tên những cái màu đỏ trong nhà mà con nhìn thấy. Hay là, “những từ nào bắt đầu bằng chữ “a” nhỉ?” rồi hướng dẫn con trả lời, như ari, ashi, asahi, asagao, ahiru…. Kiểu chơi này khi đi chợ, đi dạo, ngồi trên xe ô tô, dọn dẹp nhà cửa đều có thể thực hiện được. Cứ chơi kiểu như vậy, cũng là cách để dạy con từ về màu sắc, hình dáng, to nhỏ.

Khi con 2 tuổi, cố gắng mua nhiều sách cho con. Không chỉ cho con xem tranh, mà mẹ đọc cho con nghe.
Nếu con muốn, mỗi ngày cứ đọc 5 quyển hay 10 quyển cũng đọc cho con nghe. Khi đó, mẹ sẽ xem được quyển nào hay để đọc lại, quyển nào chỉ đọc qua. Hãy đọc nhiều lần cuốn nào mà con thích. Mua nhiều sách sẽ tốn kém, thì có thể mượn thư viện, hoặc là xin sách cũ của những anh chị lớp trên ở gần nhà.
Những điều mà trẻ 2 tuổi muốn biết là những việc liên quan đến cuộc sống sinh hoạt hàng ngày. Seri 4 quyển sách “kotobano benkyo” của nhà xuất bản fukuonkanshoten rất thích hợp.

Thêm nữa, là quan hệ nhân quả thực vật. Viện nghiên cứu ngôn ngữ quốc gia công bố rằng trẻ 2 tuổi rất thích những từ ngữ chỉ quan hệ nhân quả. Nói là quan hệ nhân quả thì tưởng như rất khó, nhưng thực ra lại đơn giản. Ví dụ như trẻ sờ vào lò sưởi nóng, bị bỏng tay. Thì nói với trẻ “Không được sờ vào lò sưởi đang bật. Vì sẽ bị bỏng mà”
Có nhiều bà mẹ hay nói với con “ Lò sưởI hư quá. Làm bỏng tay con của mẹ” Hay một ví dụ khác là trẻ bị kẹp ngón tay vào cửa. Thì các mẹ hay nói “ Cửa hư quá. Để mẹ mắng cửa nhé” . Nói như vậy khiến trẻ không thấy được quan hệ nhân quả đâu cả. Dẫn đến không nhập tâm được cách suy nghĩ sự việc một cách đúng đắn.
Thêm một ví dụ nữa. Đứa trẻ khóc. Vì quả bóng nó đang chơi bị lăn vào gậm giường không lấy ra được. Nhưng bà mẹ đang bận thì hỏi “Sao lại khóc? Nín đi” và dúi cho con một cái vào đầu. Đứa trẻ càng khóc to hơn. Rất nhiều trường hợp tương tự như vậy xảy ra, chính điều đó gây tổn thương cho trẻ, kìm hãm sự phát triển tính cách, tài năng của trẻ.
Trong trường hợp này nên ân cần hỏi con tại sao khóc, nói với con như mình đang ở tâm trạng của con “quả bóng lăn vào gậm giường không lấy ra được chứ gì? Nên con muốn mẹ lấy ra cho chứ gì?”. Đó mới là điều quan trọng.
Như vậy trẻ nhớ được cách bày tỏ tâm trạng, và học được 1 điều “không khóc mà nói như thế thì mẹ sẽ làm cho như ý mình” chẳng hạn. Lần sau có như vậy thì trẻ sẽ nói được “ Tại vì quả bóng lăn vào gầm giường”. Những từ chỉ quan hệ nhân quả như vậy càng phải dạy cho trẻ 2 tuổi càng nhiều càng tốt. Nó rất cần thiết cho việc phát triển năng lực tư duy sau này.

Như trên đã nói, 2 tuổi có khả năng nhạy cảm với ngông ngữ nhất. Đọc sách tranh đã đành, nhưng các bậc cha mẹ nên biết rằng đọc thơ là phần thưởng quí giá hơn nhiều. Thơ là tài liệu dạy con người ta về cái hay, cái quan trọng của ngôn ngữ tốt nhất. Ở độ tuổi này không nhất thiết phải phân tích tỉ mỉ từng câu từng đoạn thơ, cũng không cần giảI thích ý nghĩa của bài thơ, chỉ cần đọc đi đọc lại nhiều lần để trẻ thuộc và nhớ được là được.
Ví dụ như mẹ chọn một bài trong tập thơ “Kitaharashiroaki- douyushu” rồi đọc cho con nghe. Không cần hiểu ý nghĩa, chỉ cần nhớ vần điệu của bài thơ cũng khiến trẻ thích thú. Với trẻ 2 tuổi nên đọc những câu chuyện dân gian nhiều lần. Trước khi đi ngủ không nên quên việc đọc sách cho con nghe.

Giai đoạn này để cho trẻ làm quen với mặt chữ, gọi là thờI kì khơi dậy sự quan tâm đến chữ nghĩa của trẻ. 2 tuổi mà trẻ đọc được chữ là một điều cực kì tuyệt vời.
Trẻ con thì 1 tuổi cũng nhớ được chữ. Trẻ mới lọt lòng cũng nhớ được chữ. Cũng có nhà nghiên cứu cho rằng trẻ sơ sinh thích thú vớI việc nhớ chữ hơn cả việc nhớ cách nói. Mọi người sẽ thắc mắc tại sao trẻ chưa biết nói lại có thể đọc được chữ cơ chứ, thì xin cứ thử đọc 1 chữ cho trẻ nghe, rồi bảo con nhặt lấy tấm card có ghi chữ vừa đọc sẽ biết ngay. Trẻ sẽ nhặt tấm các có ghi chữ mà nó biết một cách chính xác, tức là nó đã biết đọc.
Nhớ được chữ, thì cấu tạo đầu cũng thay đổi, đặc biệt là thay đổi lớn ở đại não, các bậc cha mẹ phải nên biết trước điều này. Đến cả con trẻ bị bệnh não, giai đoạn này dạy cách đọc chữ cũng rất hiệu quả, trẻ có thể nhớ được, khi nhớ được thì sắc mặt trở nên trí thức hơn, mắt sáng hơn.
Cũng có trường hợp trẻ bị bệnh não mà cũng đọc được sách trôi chảy, đứng đầu lớp khi vào tiểu học. Điều này không thể có nếu chỉ dạy trẻ bị bệnh não đọc khi đã qua 6 tuổi. Nếu không tận dụng thời kì nhạy cảm với ngôn ngữ của trẻ thì sẽ khó làm thay đổi được tố chất của đại não, kể cả với trẻ thường và trẻ bị bệnh não.
Để trẻ gần gũi với chữ, ghi tên của trẻ vào tờ giấy rồi dán lên tường, đọc nhiều lần cho trẻ nghe. Hướng trẻ chú ý vào chữ tên sách, tên thương hiệu hàng hoá, đọc và dạy những chữ ấy cho trẻ. Mở rộng phạm vi chữ đã nhìn trong sách ra báo chí… sẽ làm tăng sự quan tâm của trẻ đến chữ. Đi trên đường, hay đi bộ cũng hướng cho trẻ nhìn thấy biển hiệu ghi chữ gì, biển số ô tô có chữ hán gì, chữ số gì chẳng hạn. Trong khi chờ ở phòng khám, cho trẻ mở rộng phạm vi từ chữ “o-shi-ra-se” chẳng hạn.
Với cách dạy cho trẻ những từ ngữ gần gũi nhất, dễ thấy nhất xung quanh như vậy, là bạn đã thực hiện xuất sắc thuật dạy đọc chữ cho con rồi đấy.

(còn nữa)
Nguồn: WWT

Phương pháp giáo dục trẻ từ 2-3 tuổi

2 tuổi là bước vào thời kì tự lập. Cái gì cũng không khiến bố mẹ làm hộ, mà tự làm lấy, rất muốn học cách tự làm lấy.
2 tuổi trẻ không có giờ phút nào ngồi yên, lúc nào cũng phải hoạt động, như những vận động viên chuyên nghiệp. Kể cả lúc ăn cơm cũng vậy, không thể ngồi yên một chỗ ăn ngoan ngoãn được. Luôn luôn vận động, làm cái này, làm cái nọ, không biết mệt, cho đến lúc đi ngủ đêm.
Đây là ý muốn học tập của trẻ 2 tuổi. Vì vậy không được bỏ phí mà phải phát triển ý muốn ấy 1 cách hiệu quả nhất.
3 điểm cơ bản để phát huy ý muốn ở trẻ 2 tuổi. Nếu đón nhận và phát huy đúng lúc, sẽ khiến trẻ trở thành người ưu tú thực sự, 3 điểm đó là Vận động- Ngôn ngữ- Kỹ năng cơ bản.

1) Cho trẻ vận động nhiều, đi bộ nhiều
Hãy cho trẻ vận động hết mình bằng cách đi bộ hàng ngày.
Trí lực của trẻ được phát triển hoàn hảo khi được kích hoạt các giác quan, vận động, ngôn ngữ ngay sau khi sinh.
Ví dụ đối với vận động, nếu không để kĩ năng vận động của tay chân được phát huy hết mức thì trẻ không phát triển theo chiều hướng tích cực. Đứa trẻ sẽ không có chiều sâu nội tâm.
Trẻ được khoảng 1 tuổi rưỡi cần phải cho đi bộ với khoảng cách dài nhất có thể được. Nếu cứ cõng, bế, ngồi xe đẩy, xe hơi thì sẽ đánh mất khả năng đi bộ.
Phải nên nhớ rằng rèn luyện đi bộ hàng ngày là bước đầu tiên để có được em bé thông minh. Đi bộ cũng làm dáng dấp bé đẹp hơn.
Gần đây cha mẹ trẻ thường không cho con đi bộ, mà đi đâu cũng đi ô tô luôn. Vì vậy sức đi bộ trở nên cực kì ít, khoảng cách đi được cũng ngắn, đứa trẻ phát triển bất hoàn hảo.
Trẻ 2 tuổi muốn hoạt động, luôn luôn có nhu cầu vận động chân tay, cơ thể. Nếu đè nén ý muốn này nó sẽ bị ức chế. Còn nếu biết phát huy ý muốn này, trẻ sẽ trở thành người có khả năng vận động rất tốt.
Vì vậy hãy để trẻ đi bộ thật tốt khi được 2 tuổi. Đi bộ coi như bài rèn luyện hàng ngày, cũng là cách để trẻ có đầu óc thông minh hơn.
Tuy nhiên, nếu chỉ đi bộ trên đường bằng phẳng thì chưa hoàn hảo. Phải cho trẻ đi cả đường dốc, gập ghềnh, cầu một thanh, treo bậc thang lên xuống, trẻo bậc, nhảy bậc…
Mẹ ở xa ném quả bóng cho lăn và bảo con chạy lấy quả bóng. Mới đầu trẻ sẽ chạy theo đường quả bóng lăn, sau đó sẽ quan sát hướng đến của quả bóng và chạy đến nhặt quả bóng bằng đường ngắn nhất.
Hàng ngày qui định khoảng cách là bao nhiêu để cho con chạy. Mới đầu là 3 mét, dần lên 5m, 10m, 15m. Bắt đầu luyện cho trẻ dùng lực toàn thân để vận động từ lúc 2 tuổi này đến khi vào lớp 1, trẻ sẽ có sức chạy rất tốt.
Sau 2 tuổi rưỡI cho trẻ nhảy trên tấm đệm đàn hồi, tập lấy thăng bằng. Cả đi, cả nhảy, nhào lộn trên đệm đàn hồi cũng rất tốt.

(còn nữa)

20 điểm quan trọng trong việc nuôi dậy con cái (phần cuối)

Point 18: Hãy ghi lại tên những quyển sách đã đọc
Bố mẹ hãy ghi lại tên những quyển sách mà con đã đọc. Để biết được khi con 2 tuổi thì đã đọc được những quyển sách nhan đề như thế này. Nếu ghi chép xem con đã đọc được bao nhiêu quyển, bao nhiêu trang thì đứa trẻ sẽ cảm thấy được khuyến khích đọc thật nhiều để tăng số thành tích ấy của bản thân.
Những ghi chép này là rất cần thiết để biết được quá trình phát triển của trẻ. Cứ mỗi 1 quyển sách đọc thêm được nghĩa là đứa trẻ đã tiến thêm được 1 chút trong quá trình phát triển về mặt tinh thần.

Point 19: Hãy rèn luyện thói quen tra cứu, tìm tòi
Cho trẻ sử dụng loại từ điển dễ tra cứu dành cho trẻ em. Hãy cho trẻ dùng từ điển đó để tra nghĩa của từ, hay cách viết đúng chữ hán.
Chẳng hạn khi biết địa chỉ rồi nhưng được người khác đưa lên xe dẫn đi thì chúng ta cảm thấy rất khó nhớ đường. Nhưng nếu tự dùng bản đồ, rồi vừa đi vừa hỏi đường thì chúng ta sẽ nhớ rất lâu. Cũng tương tự như thế, trẻ con sẽ dễ tiếp nhận kiến thức nếu chúng tự tìm, mất công để tra cứu hơn là được cha mẹ dậy cho.
Ngay cả đối với những trẻ khó dậy theo cách đơn điệu, thì bằng cách này cũng có thể học được một cách chính xác mà không hề cảm thấy đơn điệu. Do đó nên cho trẻ làm quen từ sớm với từ điển.

Point 20: Hãy nuôi dậy con theo "4 chữ tê"
Cuối cùng, kiến thức quan trọng trong việc nuôi dậy trẻ từ khi sinh ra cho đến khi 1 tuổi, đó là giáo dục bằng "4 chữ tê". 4 chữ tê đó là 1) aijyo wo kakete (hãy yêu thương), 2) te wo kakete (hãy bỏ thời gian và tâm huyết), 3) kotoba wo kakete (hãy dùng lời nói, 4) homete (hãy khen ngợi)
Hiện nay có xu hướng ngày càng tăng những trường hợp đứa trẻ khi sinh ra thì khoẻ mạnh, nhưng sau 1 năm, chỉ vì thiếu cách giáo dục "4 chữ tê" này mà trở thành đứa trẻ có biểu hiện tự kỷ.
Hãy nên biết rằng trẻ con hiểu được tất cả những gì bố mẹ nói, nên ngay từ khi còn trẻ thơ nếu được nuôi dậy với nhiều tình thương yêu thì đứa trẻ sẽ có được tâm hồn phong phú và năng lực tiếp thu hoàn toàn khác. Hãy dùng phương châm "4 chữ tê" này để nuôi dưỡng trẻ khoẻ mạnh cả về tinh thần và thể lực.

20 điểm quan trọng trong việc nuôi dậy con cái (tiếp)

Point 16: Cho con vận động đầy đủ
Không nên giáo dục phiến diện chỉ về mặt tri thức. Hãy nên coi trọng việc giáo dục về tất cả các mặt sức khoẻ, vận động, đạo lý, kỷ luật, tình cảm ngay từ khi trẻ 0 tuổi.
Đối với trẻ lên 2, hãy cho trẻ đi bộ đều đặn hàng ngày. Hãy bắt đầu tập cho trẻ chạy với khoảng cách 10m, 20m mỗi ngày.
Nếu bắt đầu ngay từ lúc này, thì sau này trẻ sẽ có được năng lực vận động tốt. Cũng nên cho trẻ tập với xà đơn. Phương pháp tập với xà đơn này rất hiệu quả giúp trẻ có được cơ bắp và tăng sức dẻo dai của cơ thể. Có thể tập bằng cách bám 2 tay vào thanh xà và di chuyển từ đầu này sang đầu kia, hay quay vòng.

Point 17: Hãy làm quyển sổ từ
Để tăng vốn từ cho trẻ, hãy áp dụng phương pháp sau. Tạo quyển sổ từ. Trong quyển sổ, hãy đánh số trang bằng chữ a, i,...(theo bảng chữ của Nhật). Trên mỗi trang, bố mẹ hãy ghi bên phải chữ cái theo thứ tự a, i đó. Tiếp theo, hãy yêu cầu trẻ viết những từ bắt đầu bằng chữ cái đó trên mỗi trang. Cứ tìm thêm được từ nào thì lại viết thêm vào trang đó. Hãy chia các từ ra danh từ, động từ, tính từ để dậy trẻ. Bằng cách này trẻ sẽ có được những kiến thức chính xác, và vốn từ trở nên phong phú một cách đáng ngạc nhiên.

(còn nữa)

20 điểm quan trọng trong việc nuôi dậy con cái (tiếp)

Point 14: Hãy luyện trí nhớ cho trẻ
Bố mẹ hãy luyện trí nhớ cho trẻ ngay từ khi trẻ con nhỏ. Về điểm này hãy học theo cách giáo dục trẻ ngay từ khi 0 tuổi như bố của thi hào Goethe đã làm đối với ông. Bố của Goethe là một người nghiêm khắc theo kiểu nhà binh, nhưng ông đã thực hiện việc giáo dục một cách thực sự đối với Goethe. Ông rất yêu thương đứa con trai duy nhất của mình, và đã dậy cho con rất nhiều thứ ngay từ khi còn nhỏ. Ông bế cậu bé Goethe trên tay, vừa đi dạo ngoài phố vừa truyền đạt kiến thức cho con. Ông cũng làm rất nhiều cách để cậu bé Goethe vừa chơi vừa học được kiến thức.
Ở Đức có rất nhiều những bài đồng dao đơn giản và dễ hiểu, bố của Goethe đã tập cho Goethe thuộc rất nhiều những bài đồng dao này. Chúng có thể được nhớ bằng cách truyền miệng, và rất có tác dụng trong việc làm phong phú vốn từ của Goethe. Bằng cách đó năng lực của Goethe dần được phát triển, và khi chưa đầy 4 tuổi Goethe đã bắt đầu được dậy đọc, và cũng chủ yếu học qua những quyển sách lời bài hát.
Khi Goethe lớn hơn 1 chút, bố đưa Goethe đi dạo ở trong thành phố và ngoại ô của Frankfurt, vừa đi vừa kể cho Goethe nghe về địa lý và lịch sử của chúng.
Trong việc giáo dục Goethe, cũng không thể bỏ qua những kết quả của bà mẹ. Bà là một người kể chuyện rất giỏi, và khi Goethe được 2 tuổi thì ngày nào bà cũng kể chuyện cho Goethe nghe.
Không nên coi thường việc rèn trí nhớ cho trẻ như thế này. Bố mẹ nên biết rằng khi trẻ 2, 3 tuổi là lúc chúng có 1 trí nhớ thiên tài. Nếu càng rèn luyện trí nhớ cho trẻ ngay từ lúc này thì trẻ sẽ phát triển thành 1 đứa trẻ hết sức thông minh. Cũng nên dậy cho trẻ cách thuộc bảng cửu chương khi trẻ được 3 tuổi.
Nhưng cần phải hiểu rằng nếu không luyện tập liên tục thì những gì đã ghi nhớ được cũng sẽ bị mai một. Nếu bố mẹ muốn phát triển nó thực sự trở thành tài năng của con mình thì hãy thực hiện việc giáo dục một cách mới mẻ và liên tục.

Point 15: Dậy trẻ tư duy
Việc rèn luyện trí nhớ không thôi thì chưa đủ. Để nâng cao năng lực của trẻ, thì khi trẻ sau 3 tuổi, phải coi trọng việc dậy trẻ tư duy.
Càng dậy trẻ tư duy nhiều, thì khi trẻ lên 6 tuổi, khả năng tư duy của trẻ càng được nâng cao.
Hoạt động ghi nhớ và hoạt động tư duy được thực hiện ở nhưng nơi hoàn toàn khác nhau trong đại não. Việc ghi nhớ được thực hiện ở thuỳ não bên, còn tư duy được thực hiện ở thuỳ não trước. Hoạt động của thuỳ não trước sẽ tốt nếu được rèn luyện, nhưng nếu không hoạt động của nó sẽ trở nên kém, chậm chạp đi. Những phần nào của não mà không được tác động thì sẽ không phát triển hay là thoái hoá đi, dần dần không hoạt động được nữa.
Nếu chỉ dậy trẻ ghi nhớ mà không dậy tư duy thì chỉ số thông minh (IQ) của trẻ không được nâng cao. Nếu dậy trẻ tư duy thì mới làm tăng chỉ số thông minh (IQ). Một trong những phương pháp dậy trẻ mang tính vừa học vừa chơi là chơi trò giải đố để bắt trẻ suy nghĩ.

(còn nữa)

20 điểm quan trọng trong việc nuôi dậy con cái (tiếp)

Point 11: Không cho con xem tivi
Hãy đừng cho con xem tivi. Các giáo sư của trường Đại học quốc gia Australia đã công bố rằng nếu cho trẻ con xem tivi thì cấu trúc của đại não sẽ bị phá vỡ. Ngoài ra, từ tivi phát ra dòng âm cực sản sinh ra từ điện áp 20,000 volts, gây ảnh hưởng không tốt đến thuỳ não trước (phần tạo ra năng lực suy nghĩ) của con người, và người ta cũng cảnh báo rằng sự tích tụ này trong vài chục năm sau sẽ có thể gây ra bệnh máu trắng.
Ở Nhật, cũng đã có nghiên cứu chỉ ra rằng nếu cho trẻ xem tivi thì đại não sẽ bị ảnh hưởng, làm tăng chiều hướng của hiện tượng tự kỷ.

Point 12: Nên dậy chữ từ sớm cho trẻ
Hãy cố gắng dậy chữ cho trẻ ngay từ sớm. Để nâng cao khả năng đọc sách cho trẻ, hãy tạo cho trẻ có thói quen đọc thầm. Trẻ 4, 5 tuổi nếu có được thói quen đọc thầm thì tốc độ đọc sách sẽ rất nhanh, và có được năng lực đọc sách tốt.Tuy nhiên, khi dậy chữ cho trẻ 1, 2 tuổi thì cần lưu ý những điểm sau. Ban đầu, khi dậy cho trẻ lúc 0 tuổi, thì hầu như sẽ không nhìn thấy được hiệu quả, có vẻ như là không có tiến triển gì. Thế nhưng nếu cứ kiên trì rèn luyện liên tục, thì khi trẻ lớn lên, năng lực của trẻ sẽ được nâng cao rõ rệt so với những trẻ bình thường.
Bố mẹ cũng nên lưu ý rằng cho dù trẻ đã nhớ được mặt chữ thì cũng cần phải có thời gian phát triển cần thiết để trẻ có được khả năng đọc. Ngoài ra, quan trọng hơn cả việc dậy chữ cho trẻ, người mẹ cần phải 1) nói chuyện thật nhiều với con, 2) đọc truyện tranh cho con nghe, 3) một điều hết sức quan trọng nữa là kể đi kể lại cho con nghe vài lần, rồi để con có thể kể lại câu chuyện đó. Trẻ con có thể kể tóm tắt lại câu chuyện là điều rất quan trọng, bởi vì nó đòi hỏi một năng lực rất tốt.
Từ khi trẻ 2, 3 tuổi, bố mẹ hãy tập cho con bằng cách kể đi kể lại các câu chuyện cho con nghe.

Point 13: Hãy dậy lặp đi lặp lại nhiều lần
Để phát triển năng lực cho trẻ, cần phải dậy đi dậy lại nhiều lần cho trẻ cùng một việc. Hãy nên biết rằng để đứa trẻ có thể thành thạo 1 việc thì phải cần ít nhất là 3 tháng. Chẳng hạn, khi trẻ đã nhớ được chữ "a i u e o" thì phải mất ít nhất 3 tháng trẻ mới có thể đọc được chúng thành thạo. Điều này được lý giải từ hoạt động của đại não của người. Con người để có thể làm được 1 việc nào đó một cách tự nhiên, không gặp khó khăn gì là khi những tế bào thần kinh của não liên kết với nhau, tác động lẫn nhau, tạo thành một mạng lưới (network). Khi mạng lưới được hình thành thì con người mới có thể thực hiện được việc đó một cách dễ dàng.

(còn nữa)

20 điểm quan trọng trong việc nuôi dậy con cái (tiếp)

Point 6: Hãy đưa con đi dạo hàng ngày
Khi trẻ được 1 tuổi, 2 tuổi hãy đưa trẻ đi dạo hàng ngày. Khi đó không chỉ là đi lòng vòng chơi mà hãy vừa đi vừa nói chuyện với trẻ. Hãy nói cho trẻ nghe về khung cảnh thiên nhiên đang nhìn thấy trước mặt. Hãy tìm những chủ đề về hòn đá, cây cỏ để nói cho trẻ nghe. Để làm được như thế thì bố mẹ cũng cần phải học, tìm hiểu trước. Hãy nuôi dưỡng trẻ trở nên gần gũi với thiên nhiên. Tuy nhiên, phương pháp giáo dục này không phải là theo chủ nghĩa nhồi nhét kiến thức, mà hãy khơi dậy ở trẻ sự hứng thú, và theo đó để nói chuyện cho trẻ nghe.

Point 7: Không kể những câu chuyện đáng sợ
Không được làm trẻ sợ run lên bằng cách kể những câu chuyện đáng sợ. Không nên doạ trẻ theo kiểu nếu không ngoan thì con quỷ sẽ đến đấy. Bởi vì như thế trẻ sẽ bị tổn thương rất lớn về tinh thần. Đến khi trẻ học lớp 3, lớp 4 sẽ sợ không dám đi toilet 1 mình nữa.

Point 8: Không sử dụng những ngôn từ cấm đoán
Không nên giáo dục trẻ bằng những từ ngữ cấm đoán, phủ định. Bố mẹ thường hay mắng con cái bắt đầu hay kết thúc bằng từ "không được" kiểu như "không được dùng kéo vì nguy hiểm lắm", "không được xé giấy" "không được đi ra ngoài". Điều này sẽ làm mất đi tính tích cực của trẻ. Khi trẻ muốn dùng kéo, bố mẹ hãy để cho trẻ dùng và quan sát con cẩn thận. Nếu con thích ra ngoài, hãy đi theo con ra. Nên để cho trẻ biết được sự nguy hiểm bằng sự trải nghiệm. Nếu chỉ giáo dục con bằng cách tránh những điều đó đi thì khi trẻ đi học cũng sẽ không làm được gì cùng với các bạn mà chỉ đứng tách ra để nhìn thôi.

Point 9: Không cư xử với con theo kiểu phủ nhận
Trước mặt những bà mẹ khác không nên dùng những từ phủ định để nói về con mình theo kiểu "con nhà tôi hay thiếu bình tĩnh" "con nhà tôi không muốn làm" hay "con nhà tôi không chịu nghe lời". Đây là những từ ngữ mà bố mẹ không bao giờ nên dùng. Bởi vì trẻ con sẽ bị giáo dục đúng theo lối bị phủ nhận đó.

Point 10: Khi khen con hãy khen ngợi hành vi cụ thể
Ngược lại, nếu chỉ khen con "con tôi giỏi quá" thì cũng không được. Như thế sẽ biến trẻ thành tự phụ. Không phải là khen trẻ, mà hãy khen hành vi mà trẻ đã làm. Nếu khen như thế thì bao nhiêu cũng tốt. Chẳng hạn khen con 1 cách cụ thể như là "con làm được như thế thật là giỏi, con giỏi lắm" thì con bạn sẽ trở thành đứa trẻ ngoan ngoãn.

(còn nữa)

20 điểm quan trọng trong việc nuôi dậy con cái

Trong quá trình nuôi dậy con từ lúc 0 tuổi, có rất nhiều điểm cần lưu ý. Tác giả Shichida Makoto đã tổng hợp thành 20 điểm quan trọng như dưới đây.

Point 1: Hãy nói chuyện với con
Ngay sau khi con chào đời, hãy nói chuyện nhiều với con. Hãy nói cho con tên của từng đồ vật xung quanh. Nếu sớm trò chuyện với con thì sau này con bạn sẽ trở thành đứa trẻ có khả năng nói chuyện 1 cách phong phú tới mức đáng ngạc nhiên.

Point 2: Hãy bế con ra ngoài chơi
Hãy bế con ra ngoài, và nói chuyện cho con nghe về những thứ mà con nhìn thấy. Không nên để con nằm trên xe nôi mà hãy bế con trên tay và nói chuyện với con. Tình mẫu tử, kết hợp với hiệu quả của việc nghe mẹ kể chuyện bên tai sẽ giúp trẻ trở thành đứa trẻ thông minh.

Point 3: Hãy kể cho con nghe những câu chuyện cổ tích
Hãy kể cho con nghe thật nhiều những câu chuyện cổ tích. Không nên nghĩ rằng những câu chuyện chẳng hạn như cậu bé sinh ra từ quả đào là không hiện thực, vô lý và phi logic. Chính từ những câu chuyện siêu tưởng ấy mà tạo cho trẻ có khả năng lý giải được thế giới trìu tượng, thế giới siêu hình hay thế giới của những điều ước được sáng tạo ra. Không nên nuôi dậy con thành đứa trẻ chỉ có cứng nhắc một cách thực tế.
Những bức tranh, những tiểu thuyết, tất cả là do con người tạo nên từ thế giới siêu tưởng, siêu hình chứ không phải từ hiện thực. Nếu không hiểu được thế giới siêu tưởng, hư cấu thì sẽ không sáng tạo được nền văn hoá nhân loại. Những người tạo chỉ biết có hiện thực thì sẽ không hiểu được thế giới của nghệ thuật.
Việc kể cho con nghe những câu chuyện cổ tích còn đem lại 1 hiệu quả nữa, đó là giúp trẻ nâng cao khả năng hiểu được những câu chuyện đang được nghe. Khi trẻ hiểu được nội dung câu chuyện, tưởng tượng ra được khung cảnh, thì nếu bố mẹ kể cho con nghe 1 cách có cảm xúc, thì tâm hồn con trẻ sẽ được nuôi dưỡng một cách phong phú, có cảm xúc vui, buồn, lo lắng, theo ngữ cảnh của câu chuyện.
Được nuôi dưỡng như vậy, trẻ sẽ hình thành được năng lực chú ý lắng nghe câu chuyện của người khác, khi đi học sẽ chú ý lắng nghe lời giảng của thầy cô.

Point 4: Hãy cho trẻ xem truyện tranh
Từ khi trẻ mới được 4, 5 tháng, hãy cho trẻ xem những quyển truyện tranh và nói chuyện với trẻ về những bức tranh một cách dễ hiểu. Thời gian chỉ ngắn thôi cũng tốt. Đầu tiên không phải là đưa sách cho trẻ để trẻ tự xem, mà hãy đem sách vào tầm nhìn của trẻ và nói chuyện với trẻ. Khi làm như vậy thì lúc đầu có thể trẻ không thể hiện sự quan tâm lắm, nhưng dần dần não trẻ sẽ hình thành những tín hiệu đối với truyện tranh, và khi trẻ trên dưới 1 tuổi, chúng sẽ biểu lộ rõ sự vui thích khi được xem truyện tranh.
Có những đứa trẻ 1.5 tuổi mới được cho xem truyện tranh thì chúng chẳng biểu hiện sự quan tâm gì cả. Lúc này bố mẹ không biết phải làm như thế nào. Để 1 đứa trẻ tự nhiên trở nên thích truyện tranh là điều không thể. Phải kiên nhẫn, cho trẻ xem truyện tranh từng chút một mỗi ngày thì não trẻ mới hình thành được mạch dẫn thể hiện sự quan tâm đối với truyện tranh.

Point 5: Hãy cho trẻ tiếp xúc với những bản nhạc, những bức họa nổi tiếng
Mỗi ngày hãy cho trẻ nghe những bản nhạc nổi tiếng từ 1 đến 2 lần.
Ngoài ra, hãy trang trí trong phòng những bức tranh hay các tác phẩm điêu khắc đẹp. Nhưng điều quan trọng là không phải chỉ trang trí như vậy, mà hãy nói cho trẻ nghe về những bức tranh hay tác phẩm điêu khắc đó.
Hãy thỉnh thoảng thay đổi những bức tranh đang treo. Ít nhất là 1 tháng 1 lần hãy treo bức tranh khác.


Mẹ Chép lược dịch theo quyển 「赤ちゃん・幼児の知力と才能を伸ばす本」　七田　眞
(còn nữa) 　

"Đáng sợ trẻ lên 2"

Trong tiếng Nhật có từ "kyofu no ni sai ji" hay có thể dịch là "trẻ lên 2 đáng sợ".
Đây là hiện tượng thường gặp ở những trẻ vừa mới lên 2, kéo dài trong khoảng 4 đến 6 tháng. Cũng có thể gọi đây là thời kỳ phản kháng đầu tiên.
Trẻ 2 tuổi là lứa tuổi bắt đầu tách khỏi bố mẹ, bước sang giai đoạn tự lập với suy nghĩ cái gì cũng muốn tự làm bằng sức của mình. Bởi vì chúng muốn được thử làm mọi thứ bằng khả năng của mình.
Chính vì thể mà trẻ ở độ tuổi này sẽ chống đối lại ngay khi bị người lớn nói là "không được làm". Hay nếu không được làm nhưng gì mình định làm thì chúng có thể sẽ nổi khùng lên. Cũng có khi là trẻ sẽ gào khóc lên vì tức giận, thể hiện sự không vừa ý, bất mãn khi bản thân mình muốn làm gì đó mà lại không được làm.
Vì thế, để vượt qua được giai đoạn này, người lớn cần phải có cách giáo dục nhẹ nhàng và thú vị, để tạo cho trẻ dần dần có được sự tự tin vào khả năng của bản thân mình, đồng thời phải chú ý dậy trẻ về mặt ngôn ngữ. Những đứa trẻ được dậy kỹ năng và biết sử dụng ngôn ngữ một cách phong phú sẽ không nói những điều ngang bướng, không quậy phá làm bố mẹ phải bực mình.
Những đứa trẻ nào hiểu rằng chúng tự làm được những việc xung quanh mình, sử dụng đồ vật khéo léo, biết cách diễn đạt dễ dàng những suy nghĩ của bản thân thì những đứa trẻ đấy sẽ không chứa đựng sự bất mãn hay không vừa ý.
Khi trẻ khóc, người lớn hãy để mình cùng có tâm trạng như của trẻ để dậy chúng, truyền đạt cho chúng về điều ấy bằng ngôn ngữ. Nếu chỉ có quát mắng thì sẽ không thể dễ dàng vượt qua giai đoạn "trẻ lên 2 đáng sợ" này được.
Khi trẻ con biết cách thể hiện, diễn đạt đầy đủ rằng tại sao chúng muốn vậy, và chúng đang có tâm trạng như thế nào thì cuộc sống hàng ngày sẽ trở nên xuôn xẻ hơn. Những đứa trẻ không phát triển đầy đủ về khả năng ngôn ngữ thì sẽ không được thuận lợi như thế.
Cho dù người lớn có đoán được suy nghĩ của trẻ thì cũng không nên nói tranh những điều mà trẻ muốn nói. Làm như thế thì sẽ tạo nên đứa trẻ không biết diễn đạt những gì mình muốn, ít vốn từ và chứa đựng sự không vừa ý. Việc lắng nghe những suy nghĩ của trẻ là rất quan trọng.
Khi trẻ hiểu được ngôn ngữ, hiểu những gì bố mẹ nói thì bố mẹ không cần phải quát mắng cũng có thể dậy cho con các nguyên tắc và kỷ luật một cách dễ dàng.
Hãy nuôi dậy con bằng cách đừng làm hộ những việc mà con trẻ đang làm, hãy quan sát con, hãy để con có đủ tự tin để tự mình làm.
Nếu giai đoạn này trẻ được giáo dục có năng lực ngôn ngữ tốt, khéo léo trong việc sử dụng đồ vật thì hiện tượng "trẻ lên 2 đáng sợ" cũng sẽ không xuất hiện.
Bí quyết để phát huy sự ham học hỏi ở trẻ là không phải cái gì bố mẹ cũng quát "không được làm". Mà bố mẹ hãy quan sát trẻ, để trẻ có được sự tự tin trong những việc mình đang làm, hãy khen ngợi con, để khuyến khích niềm hứng thú của trẻ nhỏ.

Dịch tham khảo theo quyển 「赤ちゃん・幼児の知力と才能を伸ばす本」của Shichida Makoto

Làm thế nào để giáo dục ý thức cho con?

Con trai của mama đã được 2 tuổi 6 tháng rồi. Chẳng mấy chốc mà con sẽ bước sang tuổi thứ 3. Người ta bảo trẻ con sau 3 tuổi thì tự nhiên sẽ ngoan hẳn lên, dễ bảo, chứ không bướng bỉnh như cái tuổi lên 2 này. Thế có nghĩa là mama còn phải "chịu đựng" cái tính khó bảo, hay làm trái lời ba mẹ này thêm khoảng 6 tháng nữa con nhỉ.

Dạo này là mama cũng biết kiên nhẫn với con hơn rồi nên con không hay bị la mắng hay ăn đòn nữa. Mà thực ra nói nhẹ nhàng với con lại là 1 cách hay, con có thể không nghe ngay nhưng 1 lúc sau thì sẽ nghe, vì thực ra con hiểu đâu là đúng sai, đâu là cái được làm và cái không được làm, nhưng con không muốn làm theo ngay vì "muốn chứng tỏ cái tôi" của mình, hay muốn khám phá, hay đơn giản là "chỉ không muốn làm theo ngay". Nhưng con thích sự khuyên bảo nhẹ nhàng sau đó.

Hoặc có nhà sư phạm đã từng nói "Trẻ con có thể không nghe lời nhưng chúng sẽ bắt chước". Người làm gương cho con trẻ chính là bố mẹ và những người xung quanh. Chép hay bắt chước 1 số "thói xấu" của bố mẹ như đóng cái cửa bếp bằng chân, để quần áo linh tinh trên giường, thích xem tivi trong lúc ăn cơm, hay kiểu ném đồ chơi từ xa vào thùng của papa. Chép rất hay quan sát cách bố mẹ làm 1 cái gì đó và bắt chước theo, đôi khi còn nhắc nhở nếu bố mẹ quên, như tắt đèn trong khu vệ sinh, đóng cửa khu vệ sinh, hay để đồ vào đúng vị trí.

Giáo dục ý thức từ bé cho con là điều quan trọng. Ở nhà trẻ con đã được học từ việc rửa tay trước khi ăn, ngồi ăn đúng chỗ, lau tay đúng vào khăn của mình, lau chỗ mình làm bẩn, để sách vào nơi quy định sau khi xem xong, cất đồ chơi đúng chỗ sau khi chơi xong, tự mặc quần áo, tự có trách nhiệm đối với những đồ vật của bản thân. Ở nhà thì ý thức của con "kém" hơn thì phải. Bút chì màu thì con vứt khắp nơi, đồ chơi cũng không xếp vào đúng chỗ,... Có lẽ ở nhà trẻ thì con bắt chước các bạn cùng làm, cùng chơi, nhưng ở nhà thì bố mẹ chưa làm vậy để con bắt chước nhỉ? Từ nay để giáo dục ý thức cho con thì mama sẽ phải xem lại ý thức của mình thế nào đã nhỉ. Nghe thì có vẻ to tát nhưng cả nhà mình sẽ bắt đầu từ những việc nhỏ trong sinh hoạt hàng ngày thôi.

Hôm nay mama định viết về những tiến bộ của anh Chép cơ, thế mà chẳng hiểu sao lại viết lung tung sang cái này. Đành phải thay đổi cái subject 1 chút nhỉ.